Itegeko shingiro inomero 1/04 ryo ku wa 20/02/2017 rishinga imirimo y’urwego rw’ukwivuna abansi rw’uburundi, ingene rutunganijwe, abarugize, inyigisho, ibisabwa mu kuba muri urwo rwego, n’ingene rukora

Itegeko shingiro inomero 1/04 ryo ku wa 20/02/2017 rishinga imirimo y’urwego rw’ukwivuna abansi rw’uburundi, ingene rutunganijwe, abarugize, inyigisho, ibisabwa mu kuba muri urwo rwego, n’ingene rukora



Igice ca 1. Ingingo ngenderwako

Umukuru w’Igihugu,

Yihweje Ibwirizwa Shingiro rya Republika y’Uburundi;

Asubiye kwihweza Ibwirizwa inomero 1/022 ryo ku wa 31 Kigarama 2004 rishinga urwego rw’igihugu rw’ukwivuna abansi, ingene rutunganijwe imirimo yarwo n’ingene rukora;

Inama Nshikiranganji imaze kuvyihweza;

Inama Nshingamateka n’Inama Nkenguzamateka zimaze kuvyemeza;

Twihweje urubanza RCCB 332 rwo kuwa 09 ruhuhuma 2017 rwaciwe na Sentare ijejwe kwubahiriza ibwirizwa shingiro;

Atangaje

Ingingo ya 1

Iri bwirizwa ryunganira Ibwirizwa Shingiro rishinga imirimo y’Urwego rw’ukwivuna abansi rw’uburundi, "FDNB", mu mpfunyapfunyo y’igifaransa, ingene rutunganijwe, abarugize, inyigisho, ibisabwa uwushaka gukora muri urwo Rwego n’ingene rukora.

Ingingo ya 2

Urwego FDNB ni urwego rwa Reta rufise imirimo rwiharije, rukagira amatungo yarwo bwite hatirengagijwe ko rugenzurwa n’Umushikiranganji ajejwe ukwivuna abansi.

Itegeko ry’Umukuru w’Igihugu riratomora uko amatungo y’Urwego FDNB angana n’ibiyagize.

Ingingo ya 3

Ingingo z’iri bwirizwa zikurikizwa ku Ntwanzangabo, ku Sisongerezi vy’intwanzangabo no ku Basirikare batoyi.

Imigwi itandukanye y’abakozi b’Urwego FDNB igengwa n’amategeko ngenderwako yerekeye umugwi umwumwe wose ashingwa n’ibwirizwa.

Ingingo ya 4

Muri iri bwirizwa ryunganira lbwirizwa Shingiro, amajambo akurikira asiguwe uku:

  • ibigize Urwego FDNB ni abantu bose, ibikoresho vyose n’ibindi vyose vya nkenerwa bituma umuce w’Urwego FDNB ufise umurimo wisangije ushobora gukora nk’ugushobora kurwanira hasi, mu kirere no mu mazi;
  • inyigisho z’ubuhinga bw’igisirikare ni ivyiyumviro ngenderwako vyose n’intumbero vyemejwe hafatiwe ku kugene Urwego FDNB canke imice imwimwe irugize irangura imirimo ijejwe, mu ntumbero y’ugushika ku mahangiro igihugu ciyemeje. Izo nyigisho zitomora uburyo hashirwa mu ngiro ibikorwa vya gisirikare hisunzwe uburyo burashe n’itunganyabikorwa ritomoye;
  • akarangamutima k’igisirikare : ni imigenzo yose myiza n’inyifato yose ibereye hamwe n’ibikurikizwa mu kurangura umwuga wo gukoresha ibirwanisho, mu gihe c’amahoro, c’imidurumbanyo nko mu gihe c’intambara, kandi bikisunga amategeko agenga inyifato mu gisirikare;
  • ukudakumira hafatiwe ku gitsina ni ingingo zose ngenderwako zerekeye imibano n’imico ziranga ukubana hagati y’abantu b’igitsina gabo n’ab’igitsina gore mw’ishirahamwe kandi hubahirijwe ubudasa bufatiye ku gitsina;
  • umusirikare mutoyi ni umusirikare w’Urwego FDNB rw’ukwivuna abansi rw’Uburundi afise ipete riva ku rugero rw’intango rugira kabiri kuri kugeza kw’ipete rya kaporare shefu;
  • umugwi w’abashobora gutumwako gufasha ni abantu bose, n’aho bataguma batonda ku kazi ka gisirikare, bashobora gutumwako iyo bikenewe;
  • uwushobora gutumwako gufasha ni umugabo canke umugore adaharurwamu basirikare bar; mu kazi ashobora gutumwako kurangura ibikorwa vya gisirikare mu kiringo gitomorwa;
  • poritike y’igihugu yerekeye ukwivuna abansi ni uburyo bw’igihugu bwo kwivuna abansi bwemejwe na Reta, bukwije neza ibikenewe mu gukingira umutekano w’igihugu, abanyagihugu n’inzego z’igihugu;
  • ubushobozi bw’ukwivuna abansi ni ingingo zose zamaho zifatwa kugira igihugu came gikingiwe igihe ico arico cose, kidashobora kubangamirwa n’icogitera cose, n’aho coba gitoyi, ku mbibe zaco no ku nyungu zaco kigenderako.
  • ukwikora ku gisirikare ni ingingo yanditse iha umutegetsi wo mu ntwaro uburenganzira bw’ugusaba ko Urwego rw’ukwivuna abansi rutabara kugira habungabungwe umutekano canke kugira ibisata vya Reta bisubire gukora.

Ingingo ya 5

Urwego FDNB rukorera abarundi. Rutegerezwa gukingira abarundi ku buryo bose barwizera.

Ingingo ya 6

Urwego FDNB, rutegerezwa, hafatiwe kubarugize, kwerekana ishaka ryumvikanyweko n’Abarundi bose, umwumwe ukwiwe canke nk’abagize igihugu kimwe, ryo kubana ata wandya wangura, mu mahoro kandi basenyera ku mugozi umwe.

Ingingo ya 7

Reta y’Uburundi, ibicishije ku Mushikiranganji ajejwe ukwivuna abansi iraha urwego FDNB amafaranga akenewe kugira rurangure imirimo rujejwe.

Ingingo ya 8

Amatungo y’Urwego FDNB ntashobora gufatwa n’ubutungane. Reta ni yo ibazwa ivyo Urwego FDNB rutegerejwe biri mu masezerano urwo Rwego rwagiraniye n’abandi canke ibijanye n’amakosa rwakoze.

Ingingo ya 9

Urwego FDNB rushingwa hisunzwe Ibwirizwa Shingiro. Uretse Inzego z’ukwivuna abansi n’iz’ijejwe umutekano, nta yindi mihari yitwaje ibirwanisho irekuriwe gushingwa canke gukoreshwa mu gihugu.

Ingingo ya 10

Kizigenza w’Urwego rw’ukwivuna abansi ni Umukuru w’Igihugu. Ni we agena abajejwe amabanga ahambaye muri urwo Rwego.

Ingingo ya 11

Urwego FDNB rutegerezwa kumenyesha ibikorwa rurangura no gukorera ku mugaragaro. Rutegekwa na Reta kandi rugacungerwa n’Inama Nshingamateka n’Inama Nkenguzamateka.

Igice ca II. Imirimo

Ingingo ya 12

Imirimo y’Urwego FDNB irangurwa mu ntumbero y’ukurwanira imbibe z’igihugu, ugukingira abanyagihugu n’amatungo y’igihugu.

Ingingo ya 13

Urwo rwego rurafasha rimwe na na rimwe ku rwego rw’akarere na mpuzamakungu, hubahirijwe ivy’Uburundi bwiyemeje bukabishirako umukono.

Ingingo ya 14

Urwego FDNB rujejwe kurwanira imbibe z’Igihugu, ukwikukira n’ubwigenge bwaco.

Urwo Rwego rurwanya abo bose babangamira inzego z’igihugu bakoresheje ibirwanisho rukongera rukarwanira kandi rugakingira inyungu zihambaye na nkoramutima z’Igihugu.

Ingingo ya 15

Urwego FDNB rurafasha rimwe na rimwe mu kubungabunga no mu kugarukana umutekano mu gihugu bisabwe n’umutegetsi abifitiye ububasha kandi yisunze amategeko. Urwo rwego rurafasha mu bikorwa vyo gutabara mu gihe habaye ivyaduka n’impanuka.

Ingingo ya 16

Urwego FDNB rurunganira mw’iterambere ry’igihugu mu bikorwa bininibinini vyerekeye ineza ya bose, ivy’ukugwiza umwimbu n’ivyo ugutanga inyigisho.

Ingingo ya 17

Urwego FDNB, rufadikanije n’abandi bafashanya n’Igihugu mu vyerekeye umutekano, ruragira uruhara mu bikorwa vy’ukurwanya iterabwoba, urudandazwa rutemewe n’amategeko rw’ibirwanisho n’irwirirana ry’ibirwanisho. Urwo rwego rurafasha kandi mu bikorwa vy’ukugarukana amahoro, bihagarikiwe n’ishirahamwe mpuzamakungu "ONU", Ishirahamwe ry’Ubumwe bwa Afrika, Amashirahamwe y1bihugu vyo mu karere Uburundi burimwo n’Amashirahamwe y’ibihugu vyo mu gace k’akarere Uburundi buherereyemwo.

Urwego FDNB rurashobora kugira uruhara mu vyerekeye ugufashanya kw’Uburundi n’ikindi gihugu hamwe n’Amashirahamwe mpuzamakungu.

Igice ca III. Ingene urwego rw’ukwivuna abansi rw’uburundi rutunganijwe

Agace ka 1. Itunganywa ry’ibisata vy’Ibiro bikuru vy’Urwego FDNB hamwe n’imice y’abasirikare bagize urwo Rwego.

Ingingo ya 18

Urwego FDNB rutunganijwe ku buryo abarugize bagumana ubumwe, ubugororotsi, inyifato ibereye, batagira aho bahengamira mu vya poritike hamwe no gucisha aho ukuri kuri mu kurangura imirimo bajejwe.

Ingingo ya 19

Urwego FDNB rurongorwa n’umutegetsi mukuru mu gisirikare muri iri bwirizwa yiswe umukuru w’Urwego rw’ukwivuna abansi rw’uburundi, mu mpfunyapfunyo y’igifaransa "C/FDNB".

Ingingo ya 20

Umukuru w’Urwego FDNB, mukurangura amabanga ajejwe afashwa n’icegera c’Umukuru w’Urwego FDNB, mu mpfunyapfunyo y’igifaransa "CA/FDNB".

Ingingo ya 21

Kugira ngo rurangure imirimo rujejwe, Urwego FDNB rurafise Ibiro bikuru vy’Urwego rw’ukwivuna abansi rw’Uburundi, mu mpfunyapfunyo y’igifaransa "EMG/FDNB".

Ingingo ya 22

Uko abagize Urwego FDNB bangana, ubushobozi bw’urwo Rwego mu kwivuna abansi n’uko ruringanijwe bitomorwa na Reta bishikirijwe n’Umushikiranganji ajejwe ukwivuna abansi afatiye kuri ibi bikurikira :

  • - ibishobora kubangamira igihugu umwanya uwo ari wo wose bivuye mu gihugu canke hanze y’igihugu;
  • - poritike y’igihugu yerekeye ukwivuna abansi n’inyigisho z’ubuhinga bw’igisirikare c’Uburundi;
  • - uburyo igihugu gifise mu vyerekeye amatungo n’amafaranga;
  • - amafaranga Reta itegekanirizwa ku mwaka

Urwego rw’ukwivuna abansi.

Ingingo ya 23

Urwego FDNB ruringanijwe ku buryo rubamwo ibisata vyo mu Siro bikuru vy’Urwego EMG/FDNB hamwe n’imice igize urwo Rwego: ni ukuvuga abasirikare barwanira hasi, abasirikare barwanira mu mazi, abasirikare barwanira mu kirere n’iyindi mice y’abasirikare ifise imirimo yisangije.

Ingingo ya 24

Ibiro vy’Umukuru w’Urwego FDNB n’ivy’Icegera c’Umukuru w’Urwego FDNB birimwo :

  • - umwishikira w’Umukuru w’Urwego FDNB canke uw’icegera c’Umukuru w’Urwego FDNB;
  • - ibiro vy’abahanuzi;
  • - ibiro vy’abafasha mu vyerekeye ubuhinga;
  • - ibiro vy’umunyamabanga.

Ingingo ya 25

Ibiro bikuru vy’ Urwego FDNB birimwo :

  • - igisata kijejwe intwaro n’ugutunganya ivyerekeye abakozi, mu mpfunyapfunyo y’igifaransa « G1 »;
  • - igisata kijejwe igendereza ry’Igisirikare, mu mpfunyapfunyo y’igifaransa « G2 »;
  • - igisata kijejwe ivyerekeye inyigisho z’igisirikare, imyimenyerezo n’ibikorwa vya gisirikare, mu mpfunyapfunyo y’igifaransa « G3 »;
  • - igisata kijejwe ibikoresho, mu mpfunyapfunyo y’igifaransa « G4 »;
  • - igisata kijejwe ugutegura imigambi, mu mpfunyapfunyo y’igifaransa « G5 »;
  • - igisata kijejwe uburyo bw’ukumenyesha n’uguhanahana amakuru, mu mpfunyapfunyo y’igifaransa « G6 »;
  • - igisata kijejwe inyigisho, mu mpfunyapfunyo y’igifaransa « G7 »;
  • - igisata kijejwe ivyerekeye amafaranga ategekanijwe gukoreshwa hamwe n’ikigega, mu mpfunyapfunyo y’igifaransa « G8 »;
  • - igisata kijejwe ukuremesha abasirikare n’imigenderanire, mu mpfunyapfunyo y’igifaransa « G9 »;
  • - igisata kijejwe amagara y’abantu;
  • - sentare za gisirikare n’ubushikirizamanza bukukira sentare za gisirikare;
  • - igisata kijejwe ivyerekeye abibutsamana mu gisirikare.

Ingingo ya 26

Igisata kijejwe intwaro n’ugutunganya ivyerekeye abakozi kirimwo:

  • - ibiro bijejwe intwaro n’ugutunganya ivyerekeye abakozi;
  • - ibiro bijejwe ivyerekeye imishahara;
  • - - ibiro bijejwe uguteganiriza kazoza abakozi;
  • - ibiro bijejwe ukudakumira hafatiwe ku gitsina;
  • - ibiro bijejwe ugushingura inzandiko.

Ingingo ya 27

Igisata kijejwe igendereza ry’igisirikare kirimwo:

  • - ibiro bijejwe ukurondera n’ugutororokanya inkuru;
  • - ibiro bijejwe ukurwanya iterabwoba n’ivyaha bikorwa biciye mu ngurukana-bumenyi;
  • - ibiro bijejwe guhangana n’ibishobora gushika vyagenderejwe
  • - ibiro bijejwe igendereza ry’igisirikare;
  • - ibiro bijejwe ugufashanya mu bijanye n’ukwivuna abansi;
  • - ibiro bijejwe kwihweza inkuru zavuye mu kugendereza no gushikiriza ababijejwe ivyavuyemwo.

Ingingo ya 28

Igisata kijejwe ivyerekeye inyigisho z’igisirikare, imyimenyerezo n’ibikorwa bijanye n’ukurwana kirimwo:

  • - ibiro bijejwe indinganizo y’ibikorwa bijanye n’ukurwana hamwe n’ishirwa mu ngiro yavyo;

  • ibiro bijejwe ukwinonora imitsi n’inkino;

  • ibiro bijejwe inyigisho z’igisirikare, imyimenyerezo n’ugukurikirana abashobora gutumwako gufasha mu vya gisirikare;

ibiro bijejwe ivyerekeye abarungikwa kugarukana amahoro.

Ingingo ya 29

Igisata kijejwe ibikoresho kirimwo ibiro bitandukanye, imigwi ifasha mu bikorwa bimwe bimwe vy’igisirikare n’ibindi bishobora kwinjiza amafaranga:

    a) Ibiro:

    • - ibiro bijejwe ivyerekeye ukwubaka;
    • - ibiro bijejwe ukurondera ibikoresho;
    • - ibiro bijejwe ibifungurwa;
    • - le Bureau d’habillement et équipements; - ibiro bijejwe ivyerekeye imyambaro n’ibikoresho;
    • - ibiro bijejwe ibirwanisho, amasasu n’ibindi birasishwa hamwe n’ibikoresho bifasha mu kubona kure no mu gukingira amaso;
    • - - ibiro bijejwe ivyerekeye ukwunguruza abasirikare n’ibintu;

    b) imigwi ifasha mu vyerekeye ibikoresho nka :

    • - - Birigade ijejwe ibikoresho vya FDNB;
    • - Umugwi ujejwe ukubungabunga imiduga n’ibikoresho vy’igisirikare

    c) imigwi ikora ibishobora kwinjiza amafaranga ni:

    • - Umugwi ujejwe ibikorwa vy’ukwubaka,
    • - Ubunywero bw’intwanzangabo bw’i Bujumbura, mu mpfunyapfunyo y’igifaransa "MOGB";
    • - Imangazini y’igisirikare, mu mpfunyapfunyo y’igifaransa « MAMI »;
    • - Inyubakwa z’amahoteri y’igisirikare.

Ingingo ya 30

Igisata kijejwe ugutegura imigambi kirimwo:

  • - ibiro bijejwe ivyigwa n’ugutegura imigambi;
  • - ibiro bijejwe gutororokanya ibiharuro hamwe n’ugukurikirana n’ugusuzuma ibirangurwa;
  • - ibiro bijejwe gusohora n’ugushingura ivyanditswe.

Ingingo ya 31

Igisata kijejwe uburyo bw’ukumenyesha n’uguhanahana amakuru kirimwo:

  • - ibiro bijejwe ubuhinga bw’ukumenyesha n’uguhanahana amakuru;
  • - ibiro bijejwe ugutumatumanako.

Ingingo ya 32

Igisata kijejwe inyigisho kirimwo ibiro hamwe n’amashure n’ibigo bitangirwamwo inyigisho:

    - a) Ibiro:
    • - - ibiro bijejwe inyigisho shimikiro;
    • - ibiro bijejwe inyigisho za kaminuza n’izerekeye ukunonosora ubuhinga kanaka;
    • - ibiro bijejwe inyigisho n’ugukarisha ubwenge bibera mu mahanga;
    - b) amashure n’ibigo bitangiramwo inyigisho: <
    • - Ishure kaminuza ry’ugutwara n’ugutunganya ivyerekeye ingabo;
    • - Ishure kaminuza ry’intwanzangabo mu ntwaramiheto mu mpfunyapfunyo y’igifaransa"ISCAM";
    • - Ishure ry’imyuga ry’igisirikare, mu mpfunyapfunyo y’igifaransa"EMM";
    • - Ishure ry’ubuvuzi ry’igisirikare, mu mpfunyapfunyo y’igifaransa "EPMM";
    • - Ishure ry’ibisongerezi vy’intwanzangabo, mu mpfunyapfunyo y’igifaransa "ESO";
    • - Ikigo c’inyigisho z’igisirikare.

Ingingo ya 33

Igisata kijejwe ivyerekeye amafaranga ategekanijwe gukoreshwa hamwe n’ikigega kirimwo:

  • - ibiro bijejwe ivyerekeye amafaranga ategekanywa gukoreshwa;
  • - ibiro bijejwe ikigega;
  • - ibiro vy’Urwego FDNB bijejwe kugira isuzuma ry’ikigega.

Ingingo ya 34

Igisata kijejwe ukuremesha abasirikare n’imigenderanire kirimwo:

  • - - ibiro bijejwe uguhanahana amakuru;
  • - ibiro bijejwe ukuremesha abasirikare;
  • - ibiro bijejwe imigenderanire;
  • - ibiro bijejwe ugutegura abasirikare mu myuga izobafasha mu buzima busanzwe.

Ingingo ya 35

Igisata kijejwe amagara y’abantu kirimwo:

  • - ibiro bijejwe ukuvura, ukwitaho abegendana umugera wa SIDA n’ukumenyesha ivyerekeye ubuvuzi n’imigenderanire n’abandi bantu;
  • - ibiro bijejwe kwitaho abafise ingorane zijanye n’inyifato mu kibano;
  • - ibiro bijejwe ugukurikirana n’ugutunganya ivyerekeye imiti.

Ingingo ya 36

Umuce w’Urwego FDNB w’Abasirikare barwanira hasi ugizwe na:

  • - ibiro bikuru vyawo;
  • - amadiviziyo;
  • - amabirigade akoresha ibirwanisho ruremeshangabo;
  • - ibatayo karuhariwe mu kurwanira hasi;
  • - ikigo c’ukwigisha abasirikare baja mu bikorwa vy’ukugarukana amahoro, OMP mu mpfunyapfunyo y’igifaransa.

Ingingo ya 37

Itegeko ry’Umukuru w’Igihugu ni ryo ritunganya rikongera rikerekana uturere amadiviziyo ajejwe.

Ingingo ya 38

Umuce w’Urwego FDNB w’abasirikare barwanira mu kirere ugizwe na:

  • - ibiro bikuru vyawo;
  • - imigwi y’abasirikare barwanira mu kirere;
  • - umugwi w’abasirikare barwanira hasi;
  • - ishure ryigisha ivyerekeye ugutwara indege.

Ingingo ya 39

Umuce w’Urwego FDNB w’abasirikare barwanira mu mazi ugizwe na:

  • - ibiro bikuru vyawo;
  • - umugwi w’abasirikare bakoresha ubwato;
  • - Ibatayo y’abasirikare barwanira hasi no mu mazi;
  • - Ishure ryigisha ivyerekeye ukurwanira mu mazi.

Ingingo ya 40

Imice y’urwego FDNB ifise imirimo yisangije ni:

  • - ibirigade ijejwe gukingira inzego, mu mpfunyapfunyo y’igifaransa « BSPI »;
  • - igiporisi c’igisirikare, mu mpfunyapfunyo y’igifaransa « PM »;
  • - icicaro gikuru, mu mpfunyapfunyo y’igifaransa « QG »,

Agace ka 2. Imirimo y’ibisata vya EMG/FDNB.

Ingingo ya 41

Igisata kijejwe intwaro n’ugutunganya ivyerekeye abakozi kijejwe imirimo nk’iyi ikurikira:

  • - gushira mu ngiro intumbero zitangwa na C/FDNB mu vyerekeye abakozi;
  • - gutegura intumbero zisungwa za EMG/FDNB mu vyerekeye abakozi;
  • - gushira abakozi babishoboye mu migwi no mu bisata vyose vya FDNB;
  • - kwerekana ku munsi ku munsi igitigiri c’abasirikare;
  • - gutegekanya no gukurikirana ingene abasirikare bahindurirwa aho bakorera;
  • - kugira urutonde rw’abasirikare b’umugwi umwumwe wose bifadikanije n’abajejwe ibikorwa bijanye n’ukurwana;
  • - gushikiriza amazina y’aboduzwa amapete n’abohabwa ibidari;
  • - gutorera inyishu amatati yadutse hagati y’abagize Urwego FDNB;
  • - gutunganya ibijanye n’ingene abagize Urwego FDNB batera imbere mu mwuga wabo;
  • - gutuma haba inyifato ibereye y’abagize Urwego FDNB;
  • - kwitwararika ko amabwirizwa n’amategeko asanzwe kurikizwa yubahirizwa kandi akurikizwa;
  • - gutegura no gushira mu ngiro ivyerekeye - kwinjiza abavyipfuza mu gisirikare;
  • - kwakira abashitsi n’ugutunganya iminsi mikuru mu rwego FDNB;
  • - gutunganya ibibanza vya EMG/FDNB;
  • - gukurikira ivyerekeye ugutanga inshumbusho ku basirikare bapfiriye canke bakomerekeye mu bikorwa vy’ukugarukana amahoro;
  • - gusaba ko hohindurwa amategeko agenga Urwego FDNB;
  • - gutanga imishahara n’impembo y’abasirikare n’abandi bakozi b’Urwego FDNB;
  • - gukurikirana abaja kwiga no gukarihiriza ubwenge mu mahanga;
  • - gushikiriza ingingo zotuma abasirikare n’abandi bakozi b’Urwego FDNB bamererwa neza gusumba;
  • - kwitwararika ko inyungu z’abasirikare n’abandi bakozi b’Urwego FDNB bafise mu mashirahamwe ategekaniriza kazoza zubahirizwa;
  • - gushira mu ngiro umugambi w’iterambere ridakumira hafatiwe ku gitsina mu Rwego FDNB;
  • - mu gihe c’ukwinjiza abavyipfuza mu gisirikare, kwumvisha abanyagihugu akamaro abakenyezi bafise mu rwego FDNB;
  • - gukinga no kurwanya amabi afatiye ku gutsina mu rwego FDNB;
  • - gutegura imigambi ishira imbere iterambere ridakumira hafatiwe ku gitsina vyemejwe n’abatwara Urwego FDNB;
  • - kubika no gutuma inzandiko zerekeye akazi mu Rwego FDNB ziguma uko ziri mu ntumbero y’ugutuma ivyatororokanirijwe biguma bishinguwe neza.

Ingingo ya 42

Igisata kijejwe iperereza ry’Igisirikare kare gishinzwe imirimo nk’iyi ikurikira:

  • - gushira mu ngiro intumbero zitangwa na C/FDNB mu vyerekeye iperereza ry’igisirikare no mu gufashanya mu vyerekeye ukwivuna abansi;
  • - gutegura intumbero zisungwa za EMG mu vyerekeye iperereza ry’Igisikare no mugufashanya mu vyerekeye ukwivuna abansi;
  • - gutegura indinganizo y’ingene igisirikare gitororokanya inkuru zijanye n’iperereza;
  • - kuja kirashira ku gihe idosiye yerekeye inkuru zikenewe mu gutegura no mu gushira mu ngiro ibikorwa vy’igisirikare;
  • - gutanga inkuru ngirakamaro kugira hafatwe ingingo zerekeye ibikorwa vy’igisirikare;
  • - kurondera inkuru ku gikorwa cose gishobora kubangamira umutekano w’igihugu;
  • - gukurikirana uko igihugu gifatwa kw’isi yose hafatiwe ku ho giherereye n’uko ibintu vyifashe kw’isi yose muri rusangi;
  • - kugira uruhara mu kurwanya iterabwoba;
  • - kwihweza inkuru zitangwa n’intwazangabo zikurikiranira hafi ibijanye n’ukurwanya iterabwoba;
  • - gukingira amatungo n’inkuru zerekeye Igisirikare;
  • - Gutunganya ibikorwa vy’ukwungura ubumenyi bw’abakozi b’igendereza mu gisirikare ;
  • - gutegura ingingo zerekeye umutekano w’abakozi, inyubakwa n’inzandiko vya gisirikare;
  • - kugira uruhara mu gutegura indinganizo y’ugukingira igihugu n’ibibanza nkoramutima;
  • - kugira integuro y’amafaranga ategekanywa gukoreshwa ku mwaka n’iperereza ry’igisirikare hamwe no gutunganya ikoreshwa ryayo;
  • - kugira uruhara mw’irwanywa ry’urudandazwa rutemewe n’amategeko hamwe n’iry’igwirirana
  • - ry’ibirwanisho bihwahutse na bitobito;
  • - guteza imbere no gukomeza imigenderanire y’igisirikare hagati y’Urwego FDNB n’izindi nzego z’ukwivuna abansi zo hanze y’igihugu
  • - gukurikiranira hafi ibikorwa vy’intwanzangabo zarungitswe mu bindi bihugu zishinzwe ivyoguhanahana inkuru n’ivy’abasirikare bakorera mu buserukizi bw’igihugu kugira ngo barabe ibishoboka bijanye n’ugufashanya mu vyerekeye ukwivuna abansi n’ukubikorerako;
  • - kwakira kw’izina ry’Urwego FDNB ibibazo vy’abasirikare bo mu bindi bihugu bakorera mu buserukizi bw’ibihugu vyabo mu Burundi;
  • - gutegura no gushira mu ngiro indinganizo y’ibikorwa vyerekeye uguhangana n’ibishobora gushika vyapererejwe.

Ingingo ya 43

Igisata kijejwe ivyerekeye inyigisho z’igisirikare, imyimenyerezo n’lblkorwa bijanye n’ukurwana gishinzwe imirimo nk’iyi ikurikira:

  • - gushira mu ngiro intumbero zitangwa na C/FDNB mu vyerekeye inyigisho z’igisirikare, imyimenyerezo n’ibikorwa bijanye n’ukurwana:
  • - gutegura intumbero zisungwa za EMG mu vyerekeye inyigisho z’igisirikare, imyimenyerezo n’ibikorwa bijanye n’ukurwana;
  • - gutegura, gutuma hategurwa amadosiye y’ugukingira igihugu no kuja kirayashira ku gihe;
  • - kwama kigira Ivyigwa vyerekeye iringanizwa ry’imigwi y’abasirikare bajejwe imirimo kanaka, aho ishirwa n’ugushikiriza ivyoshobora guhindurwa;
  • - gushikiriza C/FDNB intumbero zokwisungwa mu kurangura ibikorwa;
  • - kugira integuro y’indinganizo y’ibikorwa bizokurikira;
  • - gukurikirana n’ugusuzuma ibikorwa vy’imice igize Urwego FDNB (abarwanira hasi, mu kirere no mu mazi);
  • - gutegura intumbero z’inyigisho z’igisirikare, imyimenyerezo mu mitumba n’imyimenyerezo yo kurwana;
  • - - gushikiriza mu rwandiko ibibuga vyogirirwako - imyimenyerezo;
  • - gutunganya no gusuzuma inyigisho z’igisirikare hamwe n’imyimenyerezo y’imigwi y’abasirikare ifise imirimo yisangije;
  • - gutegura Urwego FDNB ku myimenyerezo ya gisirikare, ibikorwa vyerekeye inkino n’ivyerekeye imico ndangakaranga ku rwego mpuzamakungu;
  • - gutegura inyigisho z’abahinga zerekeye imyimenyerezo ya gisirikare y’ukwinonora imitsi;
  • - kugira uruhara mu bikorwa vyerekeye inkino bitunganywa n’Amashirahamwe y’inkino ku rwego rw’Igihugu na mpuzamakungu;
  • - gushikiriza indinganizo y’ingene hoboneka ivyubakwa bijanye n’inkino z’igisirikare;
  • - gutunganya ikoreshwa ry’ibikoresho n’inyubakwa bijanye n’inkino z’igisirikare;
  • - kugira indinganizo y’ingene hoboneka ibikoresho bijanye n’ukwimenyereza mu kwinonora imitsi hamwe n’inkino;
  • - kugira uruhara mu gukurikiranira hafi ibijanye n’inyigisho n’ukumenyereza abitegurira kuja mu bikorwa vy’ukugarukana amahoro;
  • - kugira indiganizo y’abasirikare baja mu bikorwa vy’ukugarukana amahoro n’iy’abasubirira abavuyeyo n’ukuzishira mu ngiro;
  • - gushikiriza integuro y’ingene hoboneka ibikoresho n’ivyuma bisubirira ivyashaje bihabwa inteko zirungikwa hanze hamwe n’izisanzweyo;
  • - gukurikirana ingene abasirikare n’abandi bakozi baja bararungikwa mu bikorwa vy’ukugarukana amahoro;
  • - kugira uruhara mu guteza imbere ugufashanya mu bijanye n’ibikorwa vy’ukugarukana amahoro;
  • - gushikiriza integuro y’amasezerano y’umwu- mvikano n’iy’ukuyasubiramwo bikenewe (MOU) hamwe n’ukuyakurikirana;
  • - kwama gikurikirana ivyerekeye isubizwa ry’amafaranga yaguzwe ibikoresho vy’inteko
  • - contingents burundais en OMP; z’abarundi ziri mu bikorwa vyo kugarukana amahoro;
  • - gukurikirana ivyerekeye amatati ajanye n’abasirikare bari mu bikorwa vyo kugarukana amahoro;
  • - kwitwararika ko amategeko yerekeye inyifato y’abasirikare n’abandi bakozi bari mu bikorwa vy’ukugarukana amahoro amenyekana n’uko inteko z’urwego FDNB ziyubahiriza;
  • - kwigisha no gukurikirana umugwi w’abashobora gutumwako gufasha mu vy’ukurwanya umwansi.

Ingingo ya 44

Igisata kijejwe ibikoresho kijejwe imirimo nk’iyi:

  • - gushira mu ngiro intumbero zitangwa na C/FDNB mu vyerekeye ibikoresho;
  • - gutegura intumbero zisungwa za EMG/FDNB mu vyerekeye ibikoresho;
  • - kugira indinganizo y’ingene hoboneka ibikoresho;
  • - kugira uruhara mw’itegurwa ry’amafaranga ategekanywa gukoreshwa ku mwaka n’Urwego FDNB;
  • - kubungabunga ibikoresho vyose vy’igisirikare;
  • - kuronsa imigwi n’Ibisata vy’Urwego FDNB ibikoresho bikenewe n’ukubikurikirana;
  • - gutunganya ivyerekeye ry’ibikoresho vy’igisirikare;
  • - gutegeka no gutwara imigwi kijejwe;
  • - kugira uruhara mu bikorwa vy’ugutanga amasoko ya Reta no gukurikirana ivyo bikorwa mu vyerekeye iyubahirizwa ry’amabwirizwa n’amategeko;
  • - kwitwararika ko ivyubatswe vy’igisirikare bibungabungwa kandi bigakingirwa;
  • - gukurikirana ikoreshwa ry’amazi n’umuyagankuba;
  • - gukurikirana ishingurwa n’ikoreshwa ry’imine n’ibindi biturika bikoreshwa n’umugwi ujejwe ibikorwa vy’ukwubaka;
  • - kugira uruhara mu bikorwa vy’ugutabara n’ugufasha mu bihe vy’impanuka;
  • - kurangura ibikorwa bishobora kwinjiza amafaranga.

Ingingo ya 45

Igisata kijejwe gutegura imigambi gishinzwe imirimo nk’iyi:

  • - gushira mu ngiro intumbero zitangwa na C/FDNB mu vyerekeye ugutegura imigambi n’ugutororokanya ibiharuro;
  • - gutegura intumbero zisungwa za EMG, ibiro bikuru vya gisirikare mu vyerekeye ugutegura imigambi, n’ugutororokanya ibiharuro;
  • - kugira ivyigwa ku bibazo vyerekeye Urwego FDNB;
  • - kugira integuro y’ugusubiramwo amategeko n’iy’indinganizo y’ibikorwa vy’Urwego FDNB;
  • - gutegura no gutunganya ivyerekeye ukwungura ubumenyi n’ubushobozi mu vyerekeye ugutegura imigambi;
  • - gukurikirana irangurwa ry’ibikorwa vy’Urwego FDNB no gusuzuma ivyashitsweko;
  • - kwihweza n’ugusigura ubudasa buri hagati y’ivyategekanijwe kurangurwa n’ivyaranguwe hamwe no gushikiriza ibikorwa vyorangurwa kugira hashikwe ku mahangiro yashinzwe;
  • - gukoresha ubumenyi n’ubushobozi bagiye bararonka mu vyerekeye ugutegekanya imigambi;
  • - gutuma hashobora kuboneka amategeko y’igisirikare, ibitabu birimwo ibikurikizwa mu gisirikare n’ayandi mategeko ngirakamaro mu Rwego FDNB;
  • - gutunganya ibungabungwa n’ishingurwa ry’inzandiko z’igisirikare hamwe n’ibiharuro vy’ibitororokanywa vyerekeye Urwego FDNB;
  • - gutunganya ibijanye n’ukwungura ubumenyi n’ubushobozi bw’abakozi bajejwe ivyerekeye ugushingura inzandiko;
  • - gutororokanya, gutondeka neza, kwihweza no kumenyesha ibiharuro vy’ivyatororokanijwe bikenewe mu vyerekeye ugutegura, ugukurikirana n’ugusuzuma imigambi irashe y’iterambere muri ivyo vyose vyerekeye Urwego FDNB;
  • - gukoresha ubuhinga, ivyiyumviro ngenderwako, insiguro z’amajambo, ibitegerezwa kwisungwa, ishirwa ry’ibintu mu migwi hamwe n’uko ibintu vyitwa vyemejwe n’Inama y’Igihugu ijejwe kumenyesha ibiharuro vy’ibitororokanywa;
  • - gukorana n’igisata c’igihugu kijejwe itororokanywa ry’ibiharuro hamwe n’ivyigwa vyerekeye ubutunzi n’igisata c’Igihugu kijejwe itororokanywa ry’ibiharuro n’ivyigwa vyerekeye ubutunzi (ISTEEBU) mu bijanye n’ugusohora ibiharuro vy’ivyatororokanijwe hamwe n’ukubishingura.

Ingingo ya 46

Igisata kijejwe uburyo bw’ukumenyesha n’uguhanahana amakuru gishinzwe imirimo nk’iyi:

  • - gushira mu ngiro intumbero zitangwa na C/FDNB mu vyerekeye uburyo bw’ukumenyesha n’uguhanahana amakuru;
  • - gutegura intumbero za EMG mu vyerekeye uburyo bw’ukumenyesha n’uguhanahana amakuru;
  • - gutegura umugambi ntunganyabikorwa ngenderwako werekeye ugukoresha ubuhinga bw’imashini nyabwonko n’ivy’ugutuma- tumanako mu Rwego FDNB;
  • - kugira integuro y’ugukoresha ubuhinga bw’imashini nyabwonko bushobora kwizigirwa, gutuma ibirungikwa bishobora gushika kure cane kandi bugakora neza cane;
  • - gukurikiranira hafi ibikorwa bijanye n’Ubuhinga bwa nonebw’ukumenyesha n’uguhanahana amakuru, "TIC" mu mpfunyapfuyo y’igifaransa mu rwego FDNB;
  • - gushikiriza ibiranga ubuhinga bw’ibikoresho n’ibindi bituma imashini nyabwonko zikorahamwe n’amaporogarame y’imashini nyabwonko vyo kuronderwa;
  • - gutegekanya inyigisho z’abakoresha ibikoresho n’amaporogarame bikenewe kuronderwa;
  • - gutunganya neza ikoreshwa ry’ibikoresho vy’ugutumatumanako n’ivyerekeye ubuhinga bwa none bw’ukumenyesha n’uguhanahana amakuru;
  • - gutuma hama haboneka imihora y’ugutumatumanako hakoreshejwe imirongo yo hejuru (HF), iyo hejuru cane (VHF) hamwe n’imirongo ya terefone;
  • - kubungabunga ibikoresho vy’ugutumatumanako mu buhinga bwa none bw’ukumenyesha n’uguhanahana amakuru;
  • - mettre à jour le dictionnaire codique. - gushira ku gihe kazinduzi y’amajambo canke imvugo bipfinditse bikoreshwa.

Ingingo ya 47

Igisata kijejwe inyigisho gishinzwe imirimo nk’iyi:

  • - gushira mu ngiro intumbero zitangwa na C/FDNB mu vyerekeye inyigisho;
  • - gutegura intumbero zisungwa za EMG mu vyerekeye inyigisho;
  • - élaborer un plan d’action de formation; - gutegura indinganizo y’ivyerekeye inyigisho;
  • - kugira icirwa ku bikenewe mu vyerekeye inyigisho zotangwa mu Rwego FDNB;
  • - gutwara no gutegeka imigwi ijejwe inyigisho;
  • - kugira uruhara mw’ishirwa mungiro ry’indinganizo z’ukwinjiza abashasha mu gisirikare;
  • - gutomora neza urugero rw’amashure abipfuza kwinjira mu gisirikare bategerezwa kuba bafise kugira hategurwe inyigisho zitegekanywa;
  • - gutomora ivyisungwa mukwinjiza abasirikare bashasha no kugira integuro y’ibikenewe mu bijanye n’abatanga inyigisho;
  • - Gukurikirana no gusuzuma inyigisho zitangwa;
  • - kuroranisha indinganizo z’inyigisho zitangwa mu Burundi n’izo mw’Ishirahamwe ry’ibihugu vya Afrika yo mu Buseruko;
  • - kugira integuro yerekeye ibikenewe kwigirwa mumahanga;
  • - gutunganya ingene hatorwa abaja gukurikiranira inyigisho mu mahanga;
  • - gutegura amategeko agenga abasirikare bakurikiranira inyigisho mumahanga;
  • - gukurikiranira hafi abasirikare bakurikiranira inyigisho mumahanga n’abakarihirizayo ubwenge hamwe no gushikiriza intumbero zokurikizwa mu kubikora;
  • - gutegura indinganizo y’ingene bikurikiranwa n’ingene bisuzumwa;
  • - gushiraho inyigisho za kaminuza mugisirikare zisunga ibikurikizwa mw’ishirahamwe ry’ibihugu vya Afrika yomubuseruko;
  • - gutegura umugambi w’ugufashanya hagati y’amashure yo mu gihugu n’ayomu makungu.

Ingingo ya 48

Igisata kijejwe ivyerekeye amafaranga ategekanijwe gukoreshwa hamwe n’ikigega gishinzwe imirimo nk’iyi:

  • - gushira mu ngiro intumbero zitangwa na C/FDNB mu vyerekeye amafaranga ategekanijwe gukoreshwa hamwe n’ikigega;
  • - gutegura intumbero zisungwa za EMG/FDNB mu vyerekeye amafaranga ategekanijwe gukoreshwa hamwe n’ikigega;
  • - kugira integuro y’amafaranga ategekanywa - gukoreshwa ku mwaka n’Urwego FDNB;
  • - gutunganya ikoreshwa ry’amafaranga - ategekanijwe gukoreshwa ku mwaka agenewe Urwego FDNB;
  • - gutegura nogutunganya ivyerekeye itangwa ry’amasoko y’Urwego FDNB n’ukubikurikirana;
  • - gusuzuma ingene amafaranga ategekanirijwe Urwego FDNB akoreshwa n’ingene amasoko y’urwo Rwego atangwa.

Ingingo ya 49

Igisata kijejwe ukuremesha abasirikare n’imigenderanire gishinzwe imirimo nk’iyi:

  • - gushira mu ngiro intumbero zitangwa na C/FDNB mu vyerekeye ukuremesha abasirikare n’imigenderanire n’abandi bantu;
  • - gutegura intumbero zisungwa za EMG mu vyerekeye ukuremesha abasirikare n’imigenderanire;
  • - kugira indinganizo y’ingene amakuru ahanahanwa n’ingene amenyeshwa mu Rwego FDNB;
  • - guteza imbere ibijanye n’uguhanahana amakuru mu Rwego FDNB no hagati y’urwo Rwego n’abandi;
  • - kugira uruhara mugutuma Urwego FDNB rugira ishusho nziza;
  • - gutsimbataza ingendo yo gusenyera ku mugozi umwe murwego FDNB;
  • - kugira uruhara mu gutorera inyishu amatati yadutse hagati y’abatari abasirikare n’abasirikare;
  • - guhuza Urwego FDNB n’abandi bafasha mu vyerekeye imigenderanire n’ugufashanya nabo;
  • - gutuma Urwego FDNB rugira uruhara ruboneka mu bikorwa vyerekeye iterambere rusangi no mu gukingira ibidukikije;
  • - gutegura imigambi yisungwa yerekeye ukuja mu buzima busanzwe;
  • - gutegura indinganizo y’inyigisho zerekeye ibikorwa vyinjiza amafaranga mu migwi y’Urwego FDNB.

Ingingo ya 50

Igisata kijejwe ivy’amagara y’abantu gishinzwe imirimo nk’iyi:

  • - gushira mu ngiro intumbero zitangwa na C/FDNB mu vyerekeye amagara y’abantu;
  • - gutegura intumbero zisungwa za EMG/FDNB mu vyerekeye amagara y’abantu;
  • - gukurikirana ibijanye n’ukuvura mu Rwego FDNB;
  • - gukurikiranira hafi inyigisho zerekeye ubuvuzi mugisirikare;
  • - kugira uruhara mw’ibungabungwa ry’amagara y’abantu;
  • - kugira isuzuma ry’abahinga mu vy’ubuganga ku basirikare n’abandi bakozi b’urwego FDNB;
  • - gukorana n’abandi bafasha mu vyerekeye amagara y’abantu baba abo mu gihugu canke abo mu bindi bihugu;
  • - kugira uruhara mu nyigisho zihabwa abakozi bo mu gisata c’ubuvuzi;
  • - gukinga indwara zo mu mutwe n’ikwiragira ry’umugera wa SIDAmu rwego FDNB;
  • - kwitaho abafise ingorane zijanye n’inyifato mu kibano hamwe n’imiryango yabo;
  • - kugira integuro y’ibikenewe mu bijanye n’imiti n’ibikoreshwa kwa muganga mu kubaga;
  • - gutunganya ikoreshwa ry’imiti n’ibikoresho bikoreshwa kwa muganga mu kubaga;
  • - kwerekana igiciro c’ibikorwa vy’ukuvura, imiti n’ibikoresho bikoreshwa kwa muganga mu kubaga.

Ingingo ya 51

Sentare z’igisirikare n’Ubushikirizamanza bukukira izo sentare bitwarwa na C/FDNB.

Ingingo ya 52

Sentare z’igisirikare zigizwe na Sentare nkuru ya gisirikare na sentare z’intango za gisirikare zigasumbasumbana uko zikurikirana.

Ingingo ya 53

Ubushikirizamanza bukukira sentare z’igisirikare bugizwe na Paraki nkuru ya gisirikare hamwe na Paraki za gisirikare.

Ingingo ya 54

Ingene sentare za gisirikare n’Ubushikirizamanza buzikukira bitunganijwe, ububasha bwavyo n’ingene bikora bigengwa n’Igitabu c’amategeko aringaniza inzego za gisirikare z’ubutungane n’ububasha bwazo.

Ingingo ya 55

Inyamiramabi zo mu Giporisi c’igisirikare, mu mpfunyapfunyo y’igifaransa PM, zijejwe kugira amatohoza y’ivyaha hisunzwe Igitabu c’amategeko yerekeye ingene imanza z’ivyaha zitohozwa, ziburanishwa, zicibwa n’ingene zikurikizwa.

Ingingo ya 56

Igisata kijejwe ivyerekeye ugusenga mu gisirikare gishinzwe imirimo nk’iyi:

  • - gukurikirana abagize Urwego FDNB mu bijanye n’ukwemera n’imico myiza;
  • - gufasha ubutegetsi bw’igisirikare mu gikorwa cabwo co gukomeza ukuremesha n’inyifato ibereye y’abasirikare;
  • - gukurikiranira hafi ibikorwa bijanye n’amadini no gufasha mu bikorwa vyerekeye uguhimbariza Imana hamwe.

Agace ka 3. Imirimo y’imice y’abasirikare igize Urwego FDNB

Ingingo ya 57

Umuce w’Abasirikare barwanira hasi ushinzwe imirimo nk’iyi:

  • - gushira mu ngiro intumbero zitangwa na C/FDNB;
  • - gushira mu ngiro intumbero zisungwa za EMG/FDNB;
  • - kugira uruhara mugukingira imbibe z’igihugu zo hasi;
  • - gutegeka no gutwara imigwi y’abasirikare barwanira hasi; imigwi
  • - gukurikiranira hafi ibikorwa vy’Ibiro birongoye umuce w’abasirikare barwanira hasi;
  • - kugira indinganizo y’inyigisho zerekeye ibikorwa vy’ukugarukana amahoro no kuzikurikiranira hafi;
  • - kugira uruhara mubikorwa vy’ugufasha abanyagihugu mu bihe vy’intambara canke habaye impanuka;
  • - kugira uruhara mu bikorwa vy’ukurwanya iterabwoba, urudandazwa rutemewe n’ama- tegeko hamwe n’irwirirana ry’ibigwanisho bihwahutse na bitobito;
  • - kugira uruhara mu gukingira ibidukikije.

Ingingo ya 58

Umuce w’abasirikare barwanira mu kirere ushinzwe imirimo nk’iyi:

  • - gushira mu ngiro intumbero zitangwa na C/FDNB mu vyerekeye indege z’igisirikare;
  • - gushira mu ngiro intumbero zisungwa za EMG mu vyerekeye indege z’igisirikare;
  • - kugira uruhara mu gukingira imbibe z’Uburundi;
  • - gucungera ikirere cose c’igihugu, ni ukuvuga:
  • - kubuza umwansi wese kwinjira ku gataka k’Uburundi;
  • - kugira iperereza biciye mugucungera mu kirere agataka kose k’Uburundi;
  • - gusuzuma no gucungera ikirere c’Uburundi;
  • - gushigikira abasirikare barwanira hasi n’abarwanira mu mazi;
  • - kugira uruhara mu bikorwa vy’ukurondera n’ugutabara hamwe no mu bindi bikorwa vyo gufasha abantu bahuye n’ingorane;
  • - kugira uruhara mu gukingira ibidukikije vyo mu kiyaga;
  • - kurangura ibikorwa vy’ukwunguruza abantu n’ibintu mu kirere.

Ingingo ya 59

Umuce w’abasirikare barwanira mu mazi ushinzwe imirimo nk’iyi:

  • - gushira mu ngiro intumbero zisungwa za EMG mu vyerekeye ukurwanira mu mazi;
  • - gushira mu ngiro intumbero zitangwa na C/FDNB mu vyerekeye ukurwanira mu mazi;
  • - kurwanira amazi y’Uburundi;
  • - gukingira abakorera mu biyaga n’ibikoresho vyabo;
  • - kugira indinganizo y’ibikorwa vy’ukurwanya abanyuruza abantu n’ibintu bica mu mazi no kubirangura;
  • - gushigikira umuce w’abasirikare barwanira hasi w’Urwego FDNB canke kugira uruhara mu kwunguruza abasirikare n’ibikoresho;
  • - kugira uruhara mu bikorwa vy’ukurondera n’ugutabara hamwe no mu bindi bikorwa vyo gufasha abantu bahuye n’ingorane;
  • - kwigisha abasirikare barwanira mu mazi;
  • - kugira uruhara mu gukingira ibidukikije vyo mu kiyaga;
  • - kugira uruhara mu kurwanya urudandazwa rutemewe n’amategeko;
  • - kugira uruhara mw’iperereza no mu kubungabunga umutekano ku bivuko;
  • - kwunguruza abantu n’ibintu mu biyaga.

Igice ca IV. Ivyerekeye abagize urwego FDNB

Ingingo ya 60

Urwego FDNB ni urwego rutagira aho rwegamiye mu vya poritike, rwugururiwe abarundi bose, atawurukumirwamwo kubera ubwoko bwiwe, intara avamwo, igitsina ciwe canke idini arimwo.

Ingingo ya 61

Mu kiringo gishingwa n’Inama Nkenguzamateka, Urwego FDNB ntirushora kuba rugizwe n’abarenga ibice 50 bava mu bwoko bumwe kugira habe uburinganire muvyerekeye amoko bigatuma bakinga gufata ubutegetsi ku nguvu no gukora ihonyabwoko.

Umushikiranganji ajejwe ukwivuna abansi aritwararika ko ubwoko bwose n’intara zose ziguma ziserukiwe ku rugero rungana.

Ingingo ya 62

Urwego FDNB rugizwe n’Intwanzangabo, Ibisongerezi vy’Intwazangabo n’abasirikare batoyi.

Igice ca V. Ivyerekeye inyigisho z’igisirikare

Ingingo ya 63

Abitegurira kuba Intwazangabo bigishirizwa mw’Ishure kaminuza ry’intwazangabo ISCAM,ikigo gitanga inyigisho za kaminuza, ishure kaminuza, ishure kaminuza ry’igisirikare, canke mu kigo cose Umukuru w’Urwego FDNB abona ko gikwiye.

Ingingo ya 64

Ishure ISCAM, ni ishure ry’igisirikare ritanga inyigisho za kaminuza n’izigisirikare, rigengwa n’itegeko ry’Umukuru w’Igihugu.

Iryo shure ritegerezwa kwisunga amategeko agenga amashure kaminuza y’Uburundi, mu bijanye n’inyigisho za kaminuza.

Ingingo ya 65

Ishure Kaminuza ry’Ugutwara n’Ugutunganya ivyerekeye ingabo ryigisha intwazangabo nkuru z’abarundi n’iz’abanyamahanga bakwije ibisabwa, iyo bikenewe.

Iryo shure rigengwa n’itegeko ry’Umukuru w’Igihugu.

Ingingo ya 66

Abitegurira kuba ibisongerezi vy’Intwanzagabo bigishirizwa mw’Ishure ry’Ibisongerezi vy’Intwanzangabo canke mu rindi shure Umukuru w’Urwego FDNB abona ko rikwiye.

Ingingo ya 67

Abasirikare batoyi bigishirizwa mu bigo vy’inyigisho z’igisirikare Umukuru w’Urwego FDNB abona ko bikwiye.

Ingingo ya 68

Uwitegurira wese kuba Intwazangabo, Igisongerezi c’Intwanzangabo n’umusirikare mutoyi, mu kiringo cose aba ariko arakurikirana inyigisho, agengwa n’amasezerano y’ukwinjira mu Rwego FDNB yagiraniye n’urwo Rwego.

Uwitegurira kuba intwazangabo aba intwanzangabo amaze kubirahirira.

Abitegurira kuba ibisongerezi vy’intwazangabo n’abasirikare batoyi baba ibisongerezi n’abasirikare batoyi bamaze kwatirwa mu Rwego FDNB.

Ingingo ya 69

Abagize Urwego FDNB bararonswa inyigisho zerekeye umwuga n’ubuhinga zijanye n’imirimo bajejwe.

Bararonswa kandi inyigisho nk’izerekeye inyifato ibereye mu gisirikare, ugukunda igihugu, akarangamutima k’igisirikare, ingendo y’amahoro, ukwubahiriza Uburengazira mpuzamakungu bwa kiremwa muntu mu bihe vy’intambara, ukudakumira hafatiwe ku gitsina hamwe n’ivyerekeye ibikorwa vy’ukugarukana amahoro.

Ingingo ya 70

Urwego FDNB rwugururiwe abarundi bose bipfuza kurwinjiramwo ata n’umwe akumiriwe.

Ingingo ya 71

Ukwinjiza mu Rwego FDNB bikorwa ku mugaragaro, umuntu akinjira kw’izina ryiwe, avyishakiye, afise amagara atuma ashobora ibikorwa vy’igisirikare, yigenza runtu kandi aciye ubwenge, ariko hubahirijwe yuko ubwoko bwose n’intara zose biserukirwa.

Ingingo ya 72

Ibifatirwako mu kwinjiza mu mugwi umwumwe w’Urwego FDNB bitomorwa n’Umushikiranganji ajejwe ukwivuna abansi.

Agace ka 2. Uburenganzira

Ingingo ya 73

Uwuri mu Rwego FDNB wese arafise uburenganzira bwo kubandanya umwuga wiwe muri urwo rwego canke amasezerano y’akazi yagiranye na rwo.

Ingingo ya 74

Uwuri mu Rwego FDNB wese arafise uburenganzira bwo kuduzwa ipete.

Ingingo ya 75

Uwuri mu Rwego FDNB wese arafise uburenganzira bw’ukuronswa agahembo.

Ingingo ya 76

Uwuri mu Rwego FDNB wese arafise umwidegemvyo wo kuja mw’idini ashatse hatirengagijwe ko hari ivyo ategerezwa kwiyubara kubera umwuga wiwe w’igisirikare n’ukwubaha amategeko.

Ingingo ya 77

Uwuri mu Rwego FDNB wese arafise uburenganzira bwo gukingirwa bikwiye iterabwoba, ibitero, ibitutsi, gutyozwa canke kwambikwa ibara ashobora kugirirwa mu kazi canke ariko arangura imirimo ajejwe. Uwagiriwe n’ico caha ategerezwa gutanga indishi ihuye n’inabi umusirikare yakorewe.

Ingingo ya 78

Uwuri mu Rwego FDNB wese arafise uburenganzira bw’ugukorerwa ivyo amashirahamwe ategekaniriza kazoza ategekaniriza abanywanyi baya nk’uko bitegekanijwe n’Igitabu c’amategeko yerekeye ugutegekaniriza kazoza abakozi.

Ingingo ya 79

Uwuri mu Rwego FDNB wese arafise uburenganzira bw’ugukarihirizwa ubwenge mu kazi, bimutuma arangura neza gusumba imirimo ajejwe n’ukwama ashobora kurangura ibikorwa bishasha mu Rwego FDNB.

Agace ka 3. Amapete yo mu rwego FDNB

Ingingo 80

Umwunga w’abasirikare utunganijwe mu migwi itatu, umugwi umwumwe wose ukabamwo amapete akurikirana uku:

    Umugwi w’Intwazangabo

  • a. Suriyetena
  • b. Riyetena
  • c. Kapitene
  • d. Majoro
  • e. Riyetena Koroneri
  • f. Koroneri
  • g. Jenerari wa Birigade
  • h. Jenerari Majoro
  • i. Riyetena Jenerari
  • j. Jenerari
  • Umugwi w’Ibisongerezi vy’Intwazangabo

  • a. Sereja
  • b. Sereja mu murwi wa mbere
  • c. Sereja Majoro mu murwi wa mbere
  • d. Ajida
  • e. Ajida Shefu
  • f. Ajida Majoro
  • Umugwi w’Abasirikare batoyi

  • a. Umusoda wo mu murwi wa kabiri
  • b. Umusoda wo mu murwi wa mbere
  • c. Kaporari
  • d. Kaporari Shefu

Ingingo ya 81

Ukuduzwa ipete kw’umusirikare wese bigirwa hisunzwe ibifatirwako bishingwa n’ibwirizwa rigenga umugwi arimwo. Ni ko kw’uko nyene no mu gihe ari ukumumanura.

Agace ka 4. Imyaka umusirikare amara mu mwuga

Ingingo ya 82

Uwuri mu Rwego FDNB wese arashobora gukora akazi gushika akukuruke. Umwuga wiwe utangura umunsi yinjiriye mu gisirikare.

Ingingo ya 83

Imyaka intwazangabo itarenza mu kazi ishinzwe uku gukurikira:

  • 1. Imyaka 60 ikwiye ku Ntwazangabo yo mu mugwi w’Abajenerari;
  • 2. Imyaka 55 ikwiye ku Ntwazangabo nkuru;
  • 3. Imyaka 50 ikwiye ku Ntwazangabo isanzwe.

Ingingo ya 84

Imyaka y’ugukukuruka ku gisongerezi c’intwazangabo ni imyaka 50 ikwiye.

Ingingo ya 85

Imyaka y’ugukukuruka ku musirikare mutoyi ni imyaka 45 ikwiye.

Ingingo ya 86

Bisabwe n’uwo wese abikeneye kandi bikemerwa na C/FDNB ku mugwi w’abasirikare batoyi, ku yindi migwi na ho bikemerwa n’Umushikiranganji ajejwe ukwivuna abansi, imyaka y’ugukukuruka ku musirikare w’Urwego FDNB ishobora kwongerwako umwaka utarenga umwe.

Ingingo ya 87

Umukuru w’Igihugu ni we mutegetsi mukuru w’Urwego FDNB ari na we Kizigenza mu ntwaramiheto. Ni we afata ingingo yo kugomora ingabo akongera agashira igikumu ku masezerano yo guhagarika ingwano, abanje kubigisha inama Urwego Nshikiranganji, Ibiro vy’Inama Nshingamateka n’Ibiro vy’Inama Nkenguzamateka hamwe n’Inama Nkuru y’igihugu ijejwe umutekano.

Igice ca VII. Ingene urwego FDNB rukora

Ingingo ya 88

Hubahirijwe ibitegekanijwe mw’Ibwirizwa Shingiro no mu yandi mabwirizwa, Umukuru w’igihugu ni we wenyene afise ububasha bwo kurekura ko hakoreshwa ibirwanisho:

  • - mu kurwanira igihugu;
  • - mu kugarukana umutekano mu gihugu;
  • - mu gukurikiza ivyo Uburundi butegerejwe n’ivyo bwiyemeje ku rwego mpuzamakungu.

Ingingo ya 89

Umukuru w’igihugu ni we yambika abasirikare ibidari vy’iteka n’ibindi bimenyetso biranga abatewe iteka n’igihugu.

Ingingo ya 90

Mu gihe Urwego FDNB rukoreshejwe muri kimwe mu bitegekanijwe mu ngingo ya 87, Umukuru w’igihugu arahanuza icese inzego zibifitiye ububasha kandi agaca buno nyene amenyesha mu buryo butomoye Inama Nshingamateka n’Inama Nkenguzamateka ibi bikurikira :

  • - icatumye canke ivyatumye hakoreshwa Urwego FDNB;
  • - aho hose urwo Rwego ruriko rurakorera;
  • - umwanya urwo rwego ruzomara ruhakorera.

Ingingo ya 91

Igikorwa cose c’ukuja kurwana mu kindi gihugu kirabujijwe bitarekuwe n’amasezerano mpuza- makungu. Kirazira kwikora ku nteko mvamahanga kiretse birekuwe n’Umukuru w’Igihugu.

Ingingo ya 92

Umukuru w’Igihugu ni we agena mu mabanga makurumakuru mu gisirikare abategetsi bakurikira:

  • - Umukuru w’Urwego FDNB;
  • - Icegera c’Umukuru w’Urwego FDNB;
  • - Abakuru b’ibisata vya EMG/FDNB;
  • - Abakomanda b’imice y’abasirikare barwanira hasi, mu kirere no mu mazi igize Urwego FDNB hamwe n’ivyegera vyabo;
  • - Abakomanda b’amadiviziyo;
  • - Komanda w’ishure kaminuza ry’ugutwara n’ugutunganya ivyerekeye ingabo;
  • - Komanda wa ISCAM;
  • - Abacamanza ba Sentare za gisirikare n’Abashikirizamanza bakukira Sentare za gisirikare.
  • - Igenwa mu mabanga y’Umukuru w’Urwego FDNB n’ay’Icegera c’Umukuru w’Urwego FDNB rikurikizwa ari uko vyemejwe n’Inama Nkenguzamateka.

Ingingo ya 93

Umukuru w’Urwego FDNB ashinzwe imirimo ikurikira:

  • - gushira mu ngiro Poritike ya Reta mu vyerekeye ukwivuna abansi;
  • - gutegeka no gutwara Urwego FDNB;
  • - gukurikiranira hafi ibikorwa vya EMG/FDNB;
  • - kugira integuro ishikirizwa Umushikiranganji ajejwe ukwivuna abansi, y’amafaranga ategekanywa gukoreshwa mu bikorwa vya minsi yose n’ayo gukoresha mu migambi akenewe mu guteza imbere Urwego FDNB, mw’itegurwa ry’ibikorwa vyerekeye ukurwana, ugukoresha urwo rwego no mu kurushigikira;
  • - kuronsa Urwego FDNB ubumenyi n’ubushobozi bukenewe kugira rushobore guhangana n’ibishobora kubangamira igihugu bivuye mu gihugu canke inyuma yaco no kugira uruhara mu bikorwa vy’ukugarukana amahoro;
  • - gutegura ingabo kugira zishobore kurangura imirimo kanaka;
  • - gushira ku gihe indinganizo yerekeye ukurwanira igihugu;
  • - kwitwararika ko abari mu Rwego FDNB babaho neza;
  • - guteza imbere ibijanye n’ugufashanya kw’igisirikare c’Uburundi n’ibisirikare vy’ibindi bihugu;
  • - gutegura ivyerekeye kwinjiza mu Rwego FDNB abavyipfuza.

Ingingo ya 94

Umukuru w’Urwego FDNB aritwararika ko abagize Urwego FDNB ataho begamira mu vya poritike, ko barangwa bimwe biboneka n’ugukunda igihugu n’imigenzo myiza, ko bamenya umwuga wabo hamwe n’uko urwo Rwego ruba rurimwo bose.

Ingingo ya 95

Icegera c’umukuru w’Urwego FDNB afasha Umukuru w’Urwego FDNB mw’irangurwa ry’imirimo ajejwe. Ni we atwara Urwego FDNB mu gihe Umukuru w’Urwego FDNB ataba ahari canke yafatiriwe.

Ingingo ya 96

Amabanga y’ugutwara abandi mu gisirikare ashingwa umusirikare hafatiwe ku bumenyi n’ubushobozi n’amanota afise mu kazi hitwararitswe ko ubwoko bwose n’intara zose biserukirwa uko bikenewe.

Ingingo ya 97

Abari mu Rwego FDNB bahabwa amategeko gusa n’ababakurira mu kazi.

Ingingo ya 98

Ukwikora ku mugwi w’Urwego FDNB bigirwa n’umutegetsi wo mu ntwaro yemewe imbere y’amategeko ko ari we abazwa ibijanye n’ukubungabunga umutekano bigirwa hisunzwe iri bwiririzwa ryunganira Ibwirizwa Shingiro.

Ingingo ya 99

Ukwikora kubari mu Rwego FDNB mu buryo ubwo ari bwo bwose bitegerezwa gucishwa mu rwandiko. Urwo rwandiko rutegerezwa kwerekana ingingo

y’amategeko vyisunze mu kwerekana imvo, igenekerezo, amazina y’umutegetsi abisaba, ico ajejwe hamwe n’umukono wiwe.

Ingingo ya 100

Ibikorwa bikenewe mu gushira mu ngiro ivyasabwe mu kwikora ku mugwi w’abari mu Rwego FDNB bikorwa bicungerewe n’Uwutwara uwo mugwi.

Mu kurangura imirimo yasabwe, uwutwara umugwi wikozweko aguma avugana n’umutegetsi wo mu ntwaro yabisavye kandi akamumenyesha uburyo abona ko yokeresha, kiretse mu gihe atakundi vyogenda.

Umutegetsi wo mu ntwaro na we, ategerezwa gushikiriza uwutwara umugwi wikozweko inkuru zose zikenewe kugira barangure neza umurimo basabwe.

Ingingo ya 101

Ibikorwa bijanye n’ukwikora ku basirikare birahagarikwa mu gihe umutegetsi wo mu ntwaro yari yabisavye amenyesheje biciye mu rwandiko umutegetsi yari ajejwe ishirwa mu ngiro ryavyo ko abihagaritse.

Igice ca VIII. Ivyerekeye akarangamutima, amategeko agenga akarangamutima k’umwuga n’amategeko yerekeye inyifato

Ingingo ya 102

Abari mu Rwego FDNB, bategerezwa, mu bihe vyose, kwama bagamburuka ubutegetsi bw’inzego zashizweho hisunzwe Ibwirizwa Shingiro.

Ingingo ya 103

Abari mu Rwego FDNB bakoresha uburenganzira bwabo bujanye n’ubwenegihugu kiretse ku vyo batemererwa n’amategeko kandi hatirengagijwe ko hari ivyo bategerezwa kwiyubara kubera umwuga wabo.

Ingingo ya 104

Imico myiza ngenderwako y’umusirikare ishingiye ku kwitanga kandi ikaba yisunga akarangamutima k’igisirikare n’ukumenya neza umwuga w’igisirikare.

Akarangamutima kisunga ingendo y’ukumenya ico umuntu abazwa ishingiye ku mico myiza n’ingingo ngenderwako zijanye n’akarangamutima k’umwuga.

Ukumenya neza ibijanye n’umwuga ni ukumenya neza amabanga n’ibikorwa vy’umusirikare hamwe n’ukubirangura neza.

Ingingo ya 105

Uwuri mu Rwego FDNB wese, mu kurangura imirimo ajejwe, ategerezwa kurangwa n’inyifato nziza, ukuba intungane, ukutarenganya, ukutagira aho ahengamira, ukwitwararika, ukuyoboka, ugukunda igihugu, ukudatirigana kw’ibanga, ubutwari, ukwihebera igihugu, n’ukwubahiriza agateka ka muntu.

lngingo ya 106

Mu kurangura amabanga ajejwe muri rusangi, na cane cane mu gihe akoresha inguvu, umusirikare ategerezwa:

  • - gukorera igihugu n’umutima wiwe wose kugeza aho acigura;
  • - kwemera ubutegetsi bwemewe n’amategeko no kubugamburukira hubahirijwe amategeko ata gucisha impande;
  • - kugendera imigenzo n’imico y’abarundi;
  • - kwubahiriza agateka ka kiremwa muntu mu gushira mu ngiro amategeko, amasezerano mpuzamakungu Uburundi bwashizeko umukono n’ayo bwemeje.

Ingingo ya 107

Umusirikare wese ategerezwa kugira inyifato ihuye n’amategeko kandi runtu kugira abanyagihugu bagume bamwizigiye no kugira Urwego FDNB rugumane ishusho nziza.

Ingingo ya 108

Uwuri mu Rwego FDNB wese ategerezwa, uretse ivyo ategerejwe n’amategeko ngenderwako amugenga, kwirinda kugerageza canke kurya igiturire, igikorwa cose giteye kubiri n’akarangamutima n’imico myiza; nk’ukunyuruza amafaranga ya Reta, ukugira nkunzi, aka mwana wa marna, ugukumira, ukwitwaza ububasha afise n’ukutagumya amabanga y’akazi.

Ingingo ya 109

Birabujijwe ku musirikare wese:

  • - kwinjira mumugambwe canke mw’ishirahamwe rifise intumbero ya poritike;
  • - kuja mu bikorwa vya poritike no mu myiyerekano iyo ari yo yose;
  • - kubangamira inyungu z’umugambwe washinzwe hubahirijwe amategeko;
  • - kwerekana ko hari ivyiyumviro vya poritike ashigikiye;
  • - kworohereza inyungu z’umugambwe kubera uwushigikiye;
  • - gushinga no kuja mw’ishirahamwe riharanira inyungu z’abakozi.

Ingingo ya 110

Umusirikare arenze mu buryo ubwo ari bwo bwose ku vyo ategerejwe bitegekanijwe n’iri bwirizwa ryunganira Ibwirizwa Shingiro mu gihe ariko arangura imirimo ajejwe canke mu bindi bihe, aba akoze ikosa rihanishwa ibihano bijanye n’inyifato mu kazi hamwe canke n’ibihano mpanavyaha.

Ingingo ya 111

Igihano kijanye n’inyifato mu kazi kivana n’uburemere bw’ikosa ryakozwe kikava ku kugabishwa gushika kwirukanwa mu gisirikare.

Ibihano mpanavyaha bitegekanijwe n’Igitabu c’amategeko mpanavyaha hamwe n’izindi ngingo mpanavyaha zivyerekeye.

Ingingo ya 112

Mu ntumbero yo gutuma haba imigenderanire myiza hagati y’abari mu Rwego FDNB n’abandi banyagihugu, ubutegetsi bw’urwo rwego bwama butunganya kandi bugashira mu ngiro imigambi y’igihugu y’ukumenyesha n’uguhanahana amakuru, iyijanye n’ibikorwa vy’ineza ya bose n’ibikorwa vyerekeye inkino n’imico kama.

Igice ca IX. Ingingo zidasanzwe, iz’imfatakibanza n’izisozera

Ingingo ya 113

Igisata n’abakozi vy’Abibutsamana mu gisirikare bigengwa n’amategeko vyisangije.

Ingingo ya 114

Urwego FDNB rurashobora gukoresha abakozi bakurubakuru n’abakozi batoyi atari abasirikare baba barahagaritse akandi kazi ka Reta baba barimwo canke bakinjizwa muri ako kazi hafatiwe ku vyo bigiye no ku bikenewe. Bagengwa n’amategeko bisangije canke amasezerano y’akazi.

Ingingo ya 115

Urwego FDNB rurashobora kwikora ku mugwi w’abashobora gutumwako gufasha mu gisirikare.

Umugwi w’abashobora gutumwako gufasha ugizwe n’abenegihugu, b’ubwoko bwose, bigishijwe n’Urwego FDNB ivy’igisirikare kugira bashobore kurangura ico gikorwa hamwe n’abahoze ari abasirikare mu kiringo kitarenza imyaka ibiri umuntu amaze gukukuruka. Bitwa abashobora gutumwako gufasha mu gisirikare.

Ingingo ya 116

Kizigenza mu ntwaramiheto arashobora gutumako abashobora gutumwako gufasha mu gisirikare mu gihe cïntambara kugira bunganire Urwego FDNB ku gataka k’Uburundi.

Ingingo ya 117

Abashobora gutumwako gufasha mu gisirikare bafatwa nk’abasirikare mu gihe baba bariko bararangura ivyo batumiweko, hisunzwe amasezerano bagiraniye n’Urwego FDNB. Bagengwa n’amategeko bisangije.

Ingingo ya 118

Ingingo zose zahahora ziteye kubiri n’iri bwirizwa ryunganira Ibwirizwa Shingiro zirafuswe.

Ingingo ya 119

Iri bwirizwa ryunganira Ibwirizwa Shingiro ritangura gushirwa mu ngiro umunsi ritangarijweko.

Bigiriwe i Bujumbura, le 20/02/2017 NKURUNZIZA Pierre (sé)

Ku bw’Umukuru w’Igihugu c’Uburundi

Bibonywe kandi bishizweko ikimangu ca Republika Aimée. KANYANA Aimée Laurentine (sé).

Source: BOB N°2/2017



Formation

Avocats

Séminaires

Analyse